به مناسبت گرامیداشت عطار نیشابوری

اندیشه عطار و تأثیر فراگیر بر ادبیات و هنر

۲۶ فروردین ۱۳۹۹ | ۱۰:۰۵ کد : ۷۷ هنری عمومی
تعداد بازدید:۱۶۸
اندیشه عطار و تأثیر فراگیر بر ادبیات و هنر

جایگاه والای این عارف، شاعر و حکیم ایرانی تا آنجاست که تالیفات و آثار وی در دوره های مختلف مورد توجه هنرمندان، نویسندگان و متفکرین در داخل و خارج ایران قرار داشته و همواره آثارش مورد اقتباس قرار گرفته اند. در اروپا شرق شناسان از اواخر قرن ۱۸ میلادی به بررسی و ترجمه آثار عطار پرداختند و جهان غرب را با آرا و اندیشه های این حکیم بزرگ ایرانی آشنا ساختند. در آلمان فون اشتوئمر این کار را آغاز کرد و در قرن بیستم در آثار هلموت ریتر شناخت آثار عطار به اوج خود رسید. در فرانسه سیلوستر دوساسی پندنامه و منطق الطیر را به فرانسه ترجمه کرد و نقش موثری در آشنایی جهان غرب با افکار و مکتوبات او داشت. با آشنایی ادوارد فیتس جرالد با آثار عطار جنبش مهمی در ترجمه و تصحیح آثار عطار نیشابوری در اروپا پدید آمد و این عارف بزرگ جایگاهی مهم نزد شاعران و نویسندگان غربی پیدا کرد و آثار زیادی متاثر از وی و یا درباره وی به رشته تحریر درآمد.

 

تاثیر نوشته ها و افکار عطار عرصه هنر و ادبیات را در داخل و خارج از ایران نیز متاثر ساخته و متون زیادی در ارتباط بینامتنی با آثار او خلق شده است. برای مثال مهمترین نمایشنامه اقتباسی از منطق الطیر عطار در غرب توسط ژان کلود کریر فرانسوی به رشته تحریر درآمده و کارگردانان مشهوری چون پیتر بروک آن را به اجرا درآورده اند. هنر ایران نیز همواره از آثار عطار اقتباس کرده و برای مثال روایت های زیادی از منطق الطیر و تذکره الاولیاء دستمایه خلق آثار با شکوهی در سفالگری، پارچه بافی، حجاری، فرش و نگارگری قرار گرفته است. در بین حکایات مختلف کتاب منطق الطیر، روایت شیخ صنعان بیش از بقیه مورد توجه قرار گرفته و در نسخه های مصور بیش از همه تصویر سازی شده است. این قصه که بلندترین قصه کتاب منطق الطیر هم می باشد، به دلیل ظرفیت های بصری و روایی که دارد، در هنرهای مختلف مورد اقتباس قرار گرفته و در سفالینه های منقوش گذشته تا نمایشنامه های و نقاشی های معاصر ما نمونه های زیادی می بینیم که روایت شیخ صنعان در آنها به تصویر درآمده است.

 

یکی از هنرمندان برجسته ای که در دوره معاصر با الهام از مفاهیم و آثار حکیم عطار نیشابوری به خلق اثر پرداخته است، استاد محمود فرشچیان، هنرمند نگارگر ایرانی است که دو اثر خود یعنی "شیخ صنعان و دختر ترسا" و نیز تابلو "سیمرغ" را با بهره گرفتن از کتاب منطق الطیر خلق کرده است. استاد فرشچیان در روز ۲۵ فروردین ۱۳۹۵ و در مراسم رونمایی تابلو "سیمرغ" در جمع خبرنگاران درباره این اثر چنین توضیح داد: «سیمرغ را به پیشنهاد آیت‌الله جوادی آملی کشیدم که سمبلی از انسان‌هاست و نشان می‌دهد ما انسان‌ها همیشه در جست‌وجوی حقیقت هستیم.» فرشچیان با توجه به مضامین عرفانی و ادبی عطار، این دو اثر ارزشمند را در دو دوره متفاوت از حیات هنری خود خلق کرده و در هر کدام مخاطبان را به طور ویژه ای متاثر می سازد. بازتولید و بیان امروزی از مفاهیم غنی ادبیات کهن ایران یکی دیگر از ویژگی های مهم این دو تابلو است که بستری را مهیا ساخته تا پژوهشگران و علاقمندان به آثار هنری در داخل و خارج از ایران، بیشتر به غنای ادبیات ایرانی پی برده و با آن ارتباط اثربخش تری برقرار کنند.

 

دانشگاه آزاد اسلامی واحد هنرهای سنتی اسلامی-ایرانی استاد فرشچیان ضمن گرامیداشت این روز مهم در تقویم سراسری ایران، در تلاش است تا با توسعه فعالیت های ترویجی، آموزشی و پژوهشی درباره ادبیات و هنرهای کهن و اصیل ایرانی، زمینه های مناسبی برای شناخت بیشتر مفاخر فرهنگی این مرز و بوم نظیر حکیم عطار نیشابوری فراهم آورد.

 

/ *‏‬ انتهای پیام * / ‏

کلید واژه ها: عطار نیشابوری روز عطار روز بزرگداشت عطار نیشابوری بزرگداشت عارف و شاعر بلند آوازه عطار نیشابوری عطار شیخ فریدالدین عطار نیشابوری آثار عطار نیشابوری فرشچیان دانشگاه استاد فرشچیان دانشگاه هنرهای اسلامی-ایرانی استاد فرشچیان دانشگاه فرشچیان استاد فرشچیان دانشگاه آزاد اسلامی واحد هنرهای اسلامی-ایرانی استاد فرشچیان دانشگاه آزاد اسلامی واحد (ویژه) هنرهای اسلامی-ایرانی استاد فرشچیان واحد (ویژه) هنرهای اسلامی-ایرانی استاد فرشچیان دانشگاه آزاد اسلامی fiiau fiiau.iau.ac.ir fiiau.ac.ir fiiau.iau.ir https://fiiau.iau.ac.ir/fa/news/77